Na przekład: Podcast Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury
32. Literatura dziecięca z krajów bałtyckich w przekładzie: Małgorzata Gierałtowska, Marta Grzybowska, Anna Michalczuk-Podlecki, Marta Cmiel-Bażant

32. Literatura dziecięca z krajów bałtyckich w przekładzie: Małgorzata Gierałtowska, Marta Grzybowska, Anna Michalczuk-Podlecki, Marta Cmiel-Bażant

June 3, 2019

W tym odcinku zapraszamy na dyskusję poświęconą trendom i problemom w przekładzie literatury dziecięcej. Jak tłumaczyć dla młodego czytelnika? Jakie wyzwania stoją przed tłumaczem współczesnej europejskiej literatury dla dzieci? Czy tłumaczenie literatury dla dzieci różni się od tłumaczenia dla dorosłych? Ale też - co można podsunąć dziecku do lektury z mniej znanych literatur naszych sąsiadów? 

Rozmawiały tłumaczki: Małgorzata Gierałtowska, Marta Grzybowska, Anna Michalczuk-Podlecki i Marta Cmiel-Bażant.

MAŁGORZATA GIERAŁTOWSKA
Tłumaczka z jęz. litewskiego, absolwentka Katedry Językoznawstwa Ogólnego i Bałtystyki na Uniwersytecie Warszawskim. Autorka artykułów naukowych poświęconych XX-wiecznej prozie litewskiej. Współpracuje z Centrum Litewskim przy Ambasadzie Republiki Litewskiej, Zakładem Bałtystyki UW oraz Litewskim Instytutem Kultury w Wilnie. Tłumaczy litewską poezję, prozę, literaturę dziecięcą, eseistykę i sztuki teatralne.

MARTA GRZYBOWSKA
Absolwentka Katedry Językoznawstwa Ogólnego i Bałtystyki Uniwersytetu Warszawskiego na kierunku filologia bałtycka w zakresie specjalności językoznawczej. W latach 2004-2008 słuchacz Studiów Doktoranckich prowadzonych na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2004 roku współpracownik dydaktyczny, a od 2013 roku pracownik etatowy Zakładu Bałtystyki – lektor języków bałtyckich i prowadząca praktyczne zajęcia translacyjne z języka łotewskiego. Od 2012 roku Sekretarz Katedry Językoznawstwa Ogólnego, Wschodnioazjatyckiego Porównawczego i Bałtystyki. Tłumaczy z języka łotewskiego i litewskiego.

ANNA MICHALCZUK-PODLECKI
Estofilka i tłumaczka z języka estońskiego. W jej przekładzie ukazała się książka eseistyczna Jana Kaplinskiego "Ojcu" (Pogranicze 2016); z estońskiej literatury dla dzieci przekładała takich autorów, jak Anti Saar, Piret Raud, Hilli Rand oraz Andrus Kivirähk. We współpracy z wydawnictwami Ezop, Widnokrąg i Finebooks przygotowuje kolejne tytuły. Doktor nauk humanistycznych, absolwentka Uniwersytetu Wrocławskiego, w ramach wymiany akademickiej studiowała również na Uniwersytecie w Tartu (Estonia).

Rozmowę prowadziła Marta Cmiel-Bażant, wykładowczyni w Instytucie Slawistyki Zachodniej i Południowej Uniwersytetu Warszawskiego zawodowo związana z kulturą i literaturą słoweńską.

Panel zorganizowało wydawnictwo Ezop w ramach projektu "Literackie zbliżenia" podczas Warszawskich Targów Książki 23 maja 2019 roku. Projekt "Literackie zbliżenia" jest realizowany w ramach programu Kreatywna Europa: Kultura.

31. Pieśni szarej godziny: Monika Opalińska o elegiach staroangielskich

31. Pieśni szarej godziny: Monika Opalińska o elegiach staroangielskich

May 27, 2019

W nowym odcinku przedstawiamy rozmowę z dr hab. Moniką Opalińską z Instytutu Anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego, specjalistką od języka staroangielskiego i autorką przekładów średniowiecznych poematów. Rozmawiamy o cyklu elegijnych wierszy Pieśni szarej godziny, które Monika Opalińska opublikowała w 2013 roku nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego. 

 

Oto sam pieśń prawdziwą zaśpiewam, o drogach mych opowiem, jak w dniach ciężkiej próby nielekkie niosłem brzemię. Poznałem smak goryczy i niepokój serca, w łodzi odkryłem miarę rozpaczy i smutku.

("Żeglarz", 1-5)

Wiersze pochodzą z tzw. Kodeksu z Exeter: bezcennego zabytku piśmiennictwa wpisanego przez UNESCO na listę najważniejszych dóbr kulturowych ludzkości.

Te ponadtysiącletnie teksty są osadzone w świecie, który językowo i kulturowo wydaje się odległy od współczesności. Jednak ze średniowiecznymi Anglami i Sasami łączy nas niespodziewanie wiele.

Rozmowa dotyczyła języka i kultury Anglii sprzed podboju normańskiego (1066): staroangielskiej poetyki, współistnienia elementów pogańskich i chrześcijańskich w tekstach z epoki, realiów życia w średniowieczu, ale też pracy nad przekładem naukowym oraz warunków umowy z wydawnictwem.  

Wywiad przeprowadził 21 maja 2019 roku Piotr Szymczak.

Na ilustracji (Wikimedia Commons) zapinka z pochówku w Sutton Hoo, gdzie w zakopanym okręcie złożono szczątki możnowładcy z VII w. (przypuszczalnie Raedwalda, króla Anglów).

30. Piotr Sommer o tomiku “O krok od nich. Przekłady z poetów amerykańskich”.

30. Piotr Sommer o tomiku “O krok od nich. Przekłady z poetów amerykańskich”.

May 20, 2019
 
7 grudnia 2018 roku w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie odbyło się spotkanie poświęcone nowemu, poszerzonemu wydaniu książki Piotra Sommera O krok od nich. Przekłady z poetów amerykańskich.
 
Tomik zawiera obszerny wybór wierszy każdego poetów (wśród nich: Charles Reznikoff, e.e. cummings, John Berryman, Robert Lowell, Allen Ginsberg, John Cage, Frank O'Hara, John Ashbery, Kenneth Koch, a także nieobecni w pierwszym wydaniu: William Carlos Williams, David Schubert i James Schuyler), a także reprodukcje obrazów Jane Freilicher oraz posłowie tłumacza i autora wyboru, Piotra Sommera.
 
Spotkanie zorganizowało nagrodzone Lwem Hieronima wydawnictwo Karakter, a poprowadził je dr Mikołaj Wiśniewski (literaturoznawca, anglista, filozof, autor monografii Nowy Jork i okolice poświęconej twórczości Jamesa Schuylera).
 
Za książkę O krok od nich: Przekłady z poetów amerykańskich autorstwa Piotra Sommera w opracowaniu graficznym Przemysława Dębowskiego Wydawnictwo Karakter zostało nagrodzone w ogólnopolskim konkursie edytorskim na Najlepszą Książkę Roku: "Pióro Fredry" 2018. Nagrodę przyznaje się za wartości literackie i edukacyjne, a także wysoki poziom edytorski oraz typograficzno-artystyczny.
29. Rola redaktora w procesie powstawania książki

29. Rola redaktora w procesie powstawania książki

May 13, 2019

Czym się zajmuje redaktorka/redaktor? Jaki ma wpływ na ostateczny kształt książki? Czy w Polsce ktoś inwestuje jeszcze w dobrą redakcję tekstu? Czym różni się praca nad przekładem od pracy z autorem czy autorką? Na ile środowisko redaktorów podobne jest do środowiska tłumaczy, a pod jakimi względami się różni? Na te i wiele innych pytań odpowiadali uczestnicy panelu organizowanego w ramach Warszawskiego Weekendu Księgarń Kameralnych 2019.

Zaproszonymi gośćmi byli: Krystyna Bratkowska (z wydawnictwa Nisza), Julianna Jonek (Dowody na Istnienie) i Filip Modrzejewski (Wydawnictwo W.A.B.), a rozmowę prowadził Piotr Kieżun (Kultura Liberalna).

Panel odbył się 28 kwietnia 2019 roku w Faktycznym Domu Kultury w Warszawie.

28. Sefer ha-Bahir w polskim przekładzie: Bohdan Kos, Jan Doktór, Wojciech Brojer

28. Sefer ha-Bahir w polskim przekładzie: Bohdan Kos, Jan Doktór, Wojciech Brojer

May 6, 2019
W średniowiecznej Europie miało miejsce tajemnicze zjawisko: na przełomie XII i XIII w. żydowskie tradycje ezoteryczne — dotąd przekazywane wyłącznie ustnie i strzeżone przed niepowołanymi uszami — z jakichś powodów zaczęto spisywać w formie traktatów. Ta tradycja poszukiwań ukrytej natury rzeczywistości, zwana dzisiaj "kabałą", wpłynęła silnie na myśl europejską (poprzez ezoteryzm renesansowy, którego ojcem był piętnastowieczny myśliciel i poliglota, Giovanni Pico della Mirandola), a także polską (poprzez wpływ frankistów na romantyzm polski).
 
Jednym z ważniejszych dzieł kabalistycznych jest traktat ספר הבהיר (Sefer ha-Bahir). We wczesnej formie ukazuje szereg koncepcji kabalistycznych, które później były rozwijane przez innych autorów. Jednak zarazem przedstawia on ogromne trudności w tłumaczeniu, począwszy od samego tytułu. 
 
25 stycznia 2019 roku w Galerii Tłumaczy u Gwidona Zlatkesa odbyło się spotkanie z Bohdanem Kosem, Janem Doktórem i Wojciechem Brojerem, pionierami współczesnego przekładu dzieł żydowskiej ezoteryki na język polski, poświęcone ich najnowszemu dokonaniu: tłumaczeniu traktatu Sefer ha-Bahir na język polski.
 
00:15 Bohdan Kos: wprowadzenie
02:29 Jan Doktór o historii, pochodzeniu i kontekście historycznym Sefer ha-Bahir
11:54 Wojciech Brojer o problemie z tłumaczeniem tytułu
29:42 Bohdan Kos o innych problemach tłumaczeniowych napotkanych w traktacie
 
Pytania od publiczności:
45:11 Dorota Konowrocka-Sawa pyta o perspektywę przyjętą w tłumaczeniu
48:53 Gwido Zlatkes pyta o sens tłumaczenia traktatu na język polski
54:41 Piotr Szymczak pyta o kabalistyczne praktyki ekstatyczne
56:19 Gwido dopytuje o autorstwo traktatu...
58:31 … oraz o stan badań naukowych nad Sefer ha-Bahir
64:23 Dorota pyta o praktyczną stronę współpracy zespołowej
 
---
Grafika wykorzystuje zdjęcie autorstwa Maite Elorza (Flickr, CC licence)
27. Esther Kinsky im Gespräch mit Christoph Bartmann

27. Esther Kinsky im Gespräch mit Christoph Bartmann

April 29, 2019

In dieser deutschsprachigen Episode unseres Podcasts präsentieren wir ein Gespräch mit Esther Kinsky, das vom warschauer Goethe-Institut am 1 April 2019 organisiert wurde. Das Interview wurde geführt von Dr. Christoph Bartmann (Direktor des Goethe-Instituts Warschau).

Esther Kinsky (geb.1956) ist eine deutsche literarische Übersetzerin und Autorin von Romanen und Lyrik. Sie hat mehrere Bücher aus dem Polnischen, Englischen und Russischen übersetzt (darunter Werke von Olga Tokarczuk, Anka Grupińska, Magdalena Tulli, Joanna Bator und anderen).

00:14 Einführung

03:23 Esther Kinsky über ihr Buch 

05:20 Ein Auszug von ihrem Buch ("Die Oder")

09:59 Die Autorin spricht über den Fluss Lea in der Nähe von London

13:11 Die Wichtigkeit des Geländes in der Prosa von Kinsky  

15:39 Die Arbeitsweise von Esther Kinsky.

18:40 "Nature writing" gegen "Culture/Social writing" in der heutigen Literatur

21:38 Hackney und das Motto des Buches ("The ultimate condition of everything is river.")

24:15 Iain Sinclair, "Psychogeografie" und John Clare (1793-1864)

26:48 Flüsse und die faszinierenden Eigenschaften des Lichtes

30:34 Noch ein Stück aus dem Kapitel "Folklore"

39:05 Esther Kinsky als Übersetzerin aus dem Polnischen und aus anderen slawischen Sprachen

43:21 Der Underschied zwischen Schreiben und Übersetzen

44:52 Aktuelle Übersetzungprojekte

Fragen aus dem Publikum

45:32 Ein Projekt mit polnischen Schriftstellern und Dichtern

46:57 Eine Frage an Sława Lisiecka, Übersetzerin von Esther Kinsky ins Polnische

50:59 Die Rolle der Fotografie im Leben und Schreiben

53:10 Die Kunst der literarischen Beschreibung 

54:50 Noch eine Frage zur Fotografie

56:03 Miron Białoszewski und Tadeusz Różewicz

56:56 Übersetzungsprojekte nach mehreren Jahren Pause

60:25 Sława Lisiecka kündigt ein neues Verlagsprojekt an

61:59 Esther Kinsky als Übersetzerin ihrer eigenen Bücher.

64:26 Und zum Schluss, liest die Autorin einen Auszug aus ihrem Buch vor ("Wind")

26. Małgorzata Semil o tłumaczeniu dla teatru

26. Małgorzata Semil o tłumaczeniu dla teatru

April 15, 2019

W dzisiejszym odcinku kolejne ciekawe nagranie archiwalne poświęcone teatrowi - fragment wystąpienia Małgorzaty Semil w Instytucie Anglistyki UW z 24 listopada 2017 r.

Małgorzata Semil jest niezwykle zasłużoną tłumaczką i krytyczką teatralną odznaczoną Srebrnym Krzyżem Zasługi i odznaką Zasłużony Działacz Kultury. Od 1966 pracuje w redakcji Dialogu, gdzie drukowała liczne przekłady utworów dramatycznych wybitnych pisarzy anglojęzycznych. Od 1970 jest członkiem Międzynarodowego Instytutu Teatralnego. Pełniła funkcję kierowniczki literackiej Teatru Powszechnego w Warszawie, a także konsultantki literackiej Teatru Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie.

25. Anna Cetera-Włodarczyk (kierowniczka projektu Polski Szekspir) o tekstach teatralnych

25. Anna Cetera-Włodarczyk (kierowniczka projektu Polski Szekspir) o tekstach teatralnych

April 1, 2019

Przy okazji premiery serwisu online Polski Szekspir, gromadzącego wszystkie dziewiętnastowieczne polskie przekłady dramatów Szekspira (grant NCN (2015/17/B/HS2/01784) realizowanego w latach 2016-2019 na Wydziale Neofilologii UW we współpracy z Centrum Kompetencji Cyfrowych UW), z przyjemnością przedstawiamy archiwalne nagranie z 24 listopada 2017 roku, na którym o kapryśnej naturze tekstów teatralnych opowiadała kierowniczka projektu Polski Szekspir, prof. Anna Cetera-Włodarczyk.

24. Michał Kłobukowski o “Lincolnie w bardo” George’a Saundersa

24. Michał Kłobukowski o “Lincolnie w bardo” George’a Saundersa

March 25, 2019

Wyróżniona w 2017 roku nagrodą Man Booker Prize książka Lincoln in the Bardo George’a Saundersa jest wyjątkowa i wyjątkowe są wymagania, które stawia tłumaczom. 15 grudnia 2018 roku Aga Zano i Piotr Szymczak rozmawiali z Michałem Kłobukowskim, polskim tłumaczem książki. W rozmowie poruszyliśmy wiele spraw, rozmawialiśmy m.in. o:

  • krytycznych zachwytach nad książką i możliwych zarzutach,
  • stylistycznych wyzwaniach i tłumaczeniowych strategiach,
  • sytuacji tłumacza wobec zmian języka i radzeniu sobie ze starzeniem się własnego stylu,
  • rozwijaniu własnych umiejętności stylistycznych, 
  • reagowaniu na krytykę,
  • najlepszych przekładach,
  • oraz książkach polecanych każdemu tłumaczowi.

Wywiad odbył się w Warsztacie Warszawskim - dziękujemy za udostępnienie studia.

23. Marek Bieńczyk, Zwierciadło i mur: O tłumaczeniu Véronique Patte

23. Marek Bieńczyk, Zwierciadło i mur: O tłumaczeniu Véronique Patte

March 18, 2019

Jako osobny odcinek zamieszczamy wystąpienie Marka Bieńczyka -- znakomitego tłumacza (m.in. Milana Kundery, Emila Ciorana i Rolanda Barthes’a), pisarza (laureata Nagrody Nike), a także eseisty, romanisty i znawcy wina -- na gali wręczenia Nagród im. R. Kapuścińskiego. 

Tekst, zatytułowany Zwierciadło i mur, jest laudacją dla Véronique Patte, zwyciężczyni nagrody w 2019 roku, tłumaczki Kapuścińskiego i innych pisarzy polskich i rosyjskich na język francuski.

Grafika: Bruno Casonato na Flickr (licencja CC).