Na przekład: Podcast Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury
35. Uwaga na tłumacza: Leszek Engelking, Magda Heydel, Antonia Lloyd-Jones, Julia Różewicz, Tomasz Swoboda

35. Uwaga na tłumacza: Leszek Engelking, Magda Heydel, Antonia Lloyd-Jones, Julia Różewicz, Tomasz Swoboda

June 24, 2019

Przedstawiamy nagranie dyskusji panelowej Uwaga na tłumacza z udziałem Leszka Engelkinga, Magdy Heydel, Antonii Lloyd Jones, Julii Różewicz i Tomasza Swobody.

Dyskusja odbyła się 5 czerwca 2019 roku w Centrum Kultury Zamek w Poznaniu i była częścią konferencji naukowej "Czynnik ludzki w przekładzie literackim - teorie, historie, praktyki" (5-7 czerwca 2019) zorganizowanej na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu przez Humanistyczne Konsorcjum Naukowe, łączące Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza oraz Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Rozmowę prowadzili Borys Szumański i Weronika Szwebs. Poruszono szereg tematów, m.in:

  • Tomasz Swoboda o niedoskonałościach, błędach i niezrozumieniu oryginału w pracy tłumacza
  • Leszek Engelking o językowej alienacji tłumacza, który z natury działa na pograniczu języków
  • Magda Heydel dopowiada o niezrozumieniu oryginału oraz tłumaczeniu jako procesie poznawczym i interpretacyjnym
  • Julia Różewicz o swojej perspektywie jako wydawczyni i tym, jak wpłynęła ona na jej pracę tłumaczki, a także o sytuacji na polskim rynku książki i poprawianiu oryginałów
  • Antonia Lloyd Jones o realiach promowania polskiej literatury w świecie anglojęzycznym i 
  • Magda Heydel o widoczności tłumaczy

A także wiele innych zagadnień, m.in. kwestię retranslacji (tłumaczenia na nowo książek mających już przekłady), presję rynku na jakość tłumaczeń, budowanie środowiska tłumaczy, poprawianie autorów nieżyjących itp.

Autor fotografii: M.Kaczyński © CK ZAMEK

Uwaga: W spotkaniu na żywo do wypowiedzi Julii Różewicz na temat liczby publikowanych w Polsce książek wkradł się błąd arytmetyczny. Tutaj, w wersji podcastowej, błąd został usunięty i dane podane w odcinku są miarodajne.

31. Pieśni szarej godziny: Monika Opalińska o elegiach staroangielskich

31. Pieśni szarej godziny: Monika Opalińska o elegiach staroangielskich

May 27, 2019

W nowym odcinku przedstawiamy rozmowę z dr hab. Moniką Opalińską z Instytutu Anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego, specjalistką od języka staroangielskiego i autorką przekładów średniowiecznych poematów. Rozmawiamy o cyklu elegijnych wierszy Pieśni szarej godziny, które Monika Opalińska opublikowała w 2013 roku nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego. 

 

Oto sam pieśń prawdziwą zaśpiewam, o drogach mych opowiem, jak w dniach ciężkiej próby nielekkie niosłem brzemię. Poznałem smak goryczy i niepokój serca, w łodzi odkryłem miarę rozpaczy i smutku.

("Żeglarz", 1-5)

Wiersze pochodzą z tzw. Kodeksu z Exeter: bezcennego zabytku piśmiennictwa wpisanego przez UNESCO na listę najważniejszych dóbr kulturowych ludzkości.

Te ponadtysiącletnie teksty są osadzone w świecie, który językowo i kulturowo wydaje się odległy od współczesności. Jednak ze średniowiecznymi Anglami i Sasami łączy nas niespodziewanie wiele.

Rozmowa dotyczyła języka i kultury Anglii sprzed podboju normańskiego (1066): staroangielskiej poetyki, współistnienia elementów pogańskich i chrześcijańskich w tekstach z epoki, realiów życia w średniowieczu, ale też pracy nad przekładem naukowym oraz warunków umowy z wydawnictwem.  

Wywiad przeprowadził 21 maja 2019 roku Piotr Szymczak.

Na ilustracji (Wikimedia Commons) zapinka z pochówku w Sutton Hoo, gdzie w zakopanym okręcie złożono szczątki możnowładcy z VII w. (przypuszczalnie Raedwalda, króla Anglów).

30. Piotr Sommer o tomiku “O krok od nich. Przekłady z poetów amerykańskich”.

30. Piotr Sommer o tomiku “O krok od nich. Przekłady z poetów amerykańskich”.

May 20, 2019
 
7 grudnia 2018 roku w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie odbyło się spotkanie poświęcone nowemu, poszerzonemu wydaniu książki Piotra Sommera O krok od nich. Przekłady z poetów amerykańskich.
 
Tomik zawiera obszerny wybór wierszy każdego poetów (wśród nich: Charles Reznikoff, e.e. cummings, John Berryman, Robert Lowell, Allen Ginsberg, John Cage, Frank O'Hara, John Ashbery, Kenneth Koch, a także nieobecni w pierwszym wydaniu: William Carlos Williams, David Schubert i James Schuyler), a także reprodukcje obrazów Jane Freilicher oraz posłowie tłumacza i autora wyboru, Piotra Sommera.
 
Spotkanie zorganizowało nagrodzone Lwem Hieronima wydawnictwo Karakter, a poprowadził je dr Mikołaj Wiśniewski (literaturoznawca, anglista, filozof, autor monografii Nowy Jork i okolice poświęconej twórczości Jamesa Schuylera).
 
Za książkę O krok od nich: Przekłady z poetów amerykańskich autorstwa Piotra Sommera w opracowaniu graficznym Przemysława Dębowskiego Wydawnictwo Karakter zostało nagrodzone w ogólnopolskim konkursie edytorskim na Najlepszą Książkę Roku: "Pióro Fredry" 2018. Nagrodę przyznaje się za wartości literackie i edukacyjne, a także wysoki poziom edytorski oraz typograficzno-artystyczny.
26. Małgorzata Semil o tłumaczeniu dla teatru

26. Małgorzata Semil o tłumaczeniu dla teatru

April 15, 2019

W dzisiejszym odcinku kolejne ciekawe nagranie archiwalne poświęcone teatrowi - fragment wystąpienia Małgorzaty Semil w Instytucie Anglistyki UW z 24 listopada 2017 r.

Małgorzata Semil jest niezwykle zasłużoną tłumaczką i krytyczką teatralną odznaczoną Srebrnym Krzyżem Zasługi i odznaką Zasłużony Działacz Kultury. Od 1966 pracuje w redakcji Dialogu, gdzie drukowała liczne przekłady utworów dramatycznych wybitnych pisarzy anglojęzycznych. Od 1970 jest członkiem Międzynarodowego Instytutu Teatralnego. Pełniła funkcję kierowniczki literackiej Teatru Powszechnego w Warszawie, a także konsultantki literackiej Teatru Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie.

24. Michał Kłobukowski o “Lincolnie w bardo” George’a Saundersa

24. Michał Kłobukowski o “Lincolnie w bardo” George’a Saundersa

March 25, 2019

Wyróżniona w 2017 roku nagrodą Man Booker Prize książka Lincoln in the Bardo George’a Saundersa jest wyjątkowa i wyjątkowe są wymagania, które stawia tłumaczom. 15 grudnia 2018 roku Aga Zano i Piotr Szymczak rozmawiali z Michałem Kłobukowskim, polskim tłumaczem książki. W rozmowie poruszyliśmy wiele spraw, rozmawialiśmy m.in. o:

  • krytycznych zachwytach nad książką i możliwych zarzutach,
  • stylistycznych wyzwaniach i tłumaczeniowych strategiach,
  • sytuacji tłumacza wobec zmian języka i radzeniu sobie ze starzeniem się własnego stylu,
  • rozwijaniu własnych umiejętności stylistycznych, 
  • reagowaniu na krytykę,
  • najlepszych przekładach,
  • oraz książkach polecanych każdemu tłumaczowi.

Wywiad odbył się w Warsztacie Warszawskim - dziękujemy za udostępnienie studia.

21. Krystyna Lenkowska o nowym tłumaczeniu Emily Dickinson

21. Krystyna Lenkowska o nowym tłumaczeniu Emily Dickinson

March 4, 2019

Podobno tłumacz musi się zakochać w umyśle poety, aby poświęcić ogrom czasu jego emocjom i myślom. I przełożyć je na własny język możliwie najżarliwiej. A własny język powinno się rozumieć nie tylko jako język rodzimy, ale też język tłumaczowi współczesny, w jakim sam myśli i którym mówi na co dzień; naturalny, niearchaiczny, nieupozowany na epokę nieznaną mu z autopsji.

Prezentujemy zapis ze spotkania zorganizowanego 12 grudnia 2018 r. przez Muzeum Literatury oraz Wydawnictwo Officyna z okazji nowego przekładu poezji Emily Dickinson.

Rozmowę z tłumaczką, Krystyną Lenkowską, poprowadził Bohdan Zadura.

Krystyna Lenkowska - ur w 1957 roku. Poetka, prozaiczka, tłumaczka. Wydała dwanaście tomów poezji, jedną powieść i dwa audiobooki. Wiersze, fragmenty prozy, tłumaczenia, eseje, noty i wywiady opublikowała w wielu pismach i antologiach w Polsce i zagranicą. W roku 2013 otrzymała prestiżową nagrodę MENADA na XVII międzynarodowym festiwalu poezji DITET E NAIMIT (Macedonia-Albania). Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. 

Wstęp do odcinka wykorzystaliśmy dzięki życzliwości Bohdana Zadury i Muzeum Literatury. Muzyka we wstępie podcastu: Mystery Sax Kevin MacLeod (incompetech.com), licensed under Creative Commons: By Attribution 3.0 License. Dagerotyp: Wikimedia

19. Strach: Kulisy ekspresowego przekładu książki o administracji prezydenta Donalda J. Trumpa

19. Strach: Kulisy ekspresowego przekładu książki o administracji prezydenta Donalda J. Trumpa

February 18, 2019
Tekst dostaliśmy jakoś we wrześniu, a całość szła do druku na początku listopada i ukazała się 28 listopada. Książka ma mniej więcej 17 arkuszy.
 
Fascynująca rozmowa z Hanną Jankowską i Jackiem Żuławnikiem będącymi częścią Grupy Strachu: zespołu tłumaczy, który wspólnie pracował nad ekspresowym przekładem z angielskiego książki Strach. Trump w Białym Domu Boba Woodwarda. W rozmowie udział wzięła także Dominika Cieśla-Szymańska, redaktorka prowadząca odpowiedzialna za przekład Strachu i współzałożycielka Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury, oraz Elżbieta Kalinowska, redaktorka inicjująca.
 
Rozmowę o problemach pracy zespołowej, szalonym tempie i trudnościach w tłumaczeniu literatury faktu poprowadziła Dorota Konowrocka-Sawa, przewodnicząca oddziału wschodniego STL, w ramach spotkania tłumaczy i tłumaczek w Warszawie 8 grudnia 2018 roku.
 
Uwaga: Nie słuchać w pracy ani przy dzieciach.
 
Muzyka w intro: Mystery Sax by Kevin MacLeod (incompetech.com), licensed under Creative Commons: By Attribution 3.0 License.
16: Przy winie o tłumaczeniu: Rafał Lisowski i Dorota Konowrocka-Sawa [SPOILERY]

16: Przy winie o tłumaczeniu: Rafał Lisowski i Dorota Konowrocka-Sawa [SPOILERY]

January 28, 2019

10 listopada 2018 roku w Warszawie odbyło się spotkanie Stołu Widzialnego Tłumacza, na którym ośmioro tłumaczy opowiadało o napotkanych problemach tłumaczeniowych i rozmawiało o zaletach i wadach możliwych rozwiązań.

Tak powstały cztery nagrania pokazujące, jak tłumacze myślą o tłumaczonych przez siebie tekstach. W pierwszym odcinku problemy przedstawiają Rafał Lisowski, który zmagał się z problemem takiego oddania angielskiego oryginału w języku polskim, żeby nie uwikłać się w rodzaj gramatyczny, i Dorota Konowrocka-Sawa, która tłumaczyła nagradzaną i cenioną przez krytyków książkę Less - gdzie Less jest nazwiskiem bohatera i zarazem nazwiskiem znaczącym [UWAGA: SPOILERY]. W dyskusji udział wzięli również: Jakub Jedliński, Rafał Lisowski, Irena Makarewicz, Agata Ostrowska, Piotr Szymczak, Gwido Zlatkes i Jacek Żuławnik.

Spotkanie prowadziła Dorota Konowrocka-Sawa, przewodnicząca oddziału wschodniego Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury.

15: Przy winie o tłumaczeniu: Jakub Jedliński i Piotr Szymczak

15: Przy winie o tłumaczeniu: Jakub Jedliński i Piotr Szymczak

January 21, 2019

10 listopada 2018 roku w Warszawie odbyło się spotkanie Stołu Widzialnego Tłumacza, na którym ośmioro tłumaczy opowiadało o napotkanych problemach tłumaczeniowych i rozmawiało o zaletach i wadach możliwych rozwiązań.

Tak powstały cztery nagrania pokazujące, jak tłumacze myślą o tłumaczonych przez siebie tekstach. W trzecim odcinku problemy przedstawiają Jakub Jedliński, który w historycznym źródle musiał stylem oddać niską pozycję społeczną jednej z postaci, i Piotr Szymczak, który opowiedział o pewnej grze słownej i problemie zwięzłości angielskiego i rozwlekłości polskiego. W dyskusji udział wzięli również: Dorota Konowrocka-Sawa, Rafał Lisowski, Irena Makarewicz, Agata Ostrowska, Gwido Zlatkes i Jacek Żuławnik.

Spotkanie prowadziła Dorota Konowrocka-Sawa, przewodnicząca oddziału wschodniego Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury.