Na przekład: Podcast Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury
33. Tłumaczenie literatur w małych językach: buriackim (Anna Matkowska), litewskim (Agnieszka Rembiałkowska) i hebrajskim (Magdalena Sommer)

33. Tłumaczenie literatur w małych językach: buriackim (Anna Matkowska), litewskim (Agnieszka Rembiałkowska) i hebrajskim (Magdalena Sommer)

June 10, 2019

Buriacki, litewski, hebrajski... Czy literatura bliska może być daleka i na odwrót? Jak i po co tłumaczyć Polakom literaturę z mniej oczywistych kultur i języków?

W dyskusji – zorganizowanej 24 maja 2019 r. przez Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury na Targach Książki w Warszawie – wzięły udział tłumaczki literatury powstającej w językach mniej w Polsce znanych albo wręcz całkiem nieznanych:

Agnieszka Rembiałkowska, tłumaczka z języka litewskiego, absolwentka filologii bałtyckiej na Uniwersytecie Warszawskim, a obecnie wykładowczyni w Zakładzie Bałtystyki na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Z języka litewskiego przekłada wiersze i powieści. 

Agnieszka Matkowska, tłumaczka z języka buriackiego i popularyzatorka kultury buriackiej (blog The Buriatologist), absolwentka polonistyki, etnolingwistyki, podyplomowych studiów dla tłumaczy oraz studiów doktoranckich z zakresu mongolistyki (UAM). Studiowała również w Wielkiej Brytanii, USA i Buriacji. Oprócz tłumaczeń zajmuje się badaniami nad buriacką tradycją ustną. Przełożyła m.in. buriacką legendę o Angarze, którą usłyszała nad jeziorem Bajkał i która ukazała się w polskim przekładzie w 2017 roku.

Magdalena Sommer, autorka przekładów z języków hebrajskiego i angielskiego, absolwentka hebraistyki na Uniwersytecie Warszawskim, lektorka języka hebrajskiego i autorka przekładów z języków hebrajskiego i angielskiego.

Moderowała Dorota Konowrocka-Sawa, tłumaczka z języka angielskiego i członkini zarządu Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury.

Fotografie wykorzystane w grafice: materiały Creative Commons z serwisu Flickr: Sergey Pesterev (Baikal), Joachim Tüns (Jerusalem), marc valdener (P1110093).

28. Sefer ha-Bahir w polskim przekładzie: Bohdan Kos, Jan Doktór, Wojciech Brojer

28. Sefer ha-Bahir w polskim przekładzie: Bohdan Kos, Jan Doktór, Wojciech Brojer

May 6, 2019
W średniowiecznej Europie miało miejsce tajemnicze zjawisko: na przełomie XII i XIII w. żydowskie tradycje ezoteryczne — dotąd przekazywane wyłącznie ustnie i strzeżone przed niepowołanymi uszami — z jakichś powodów zaczęto spisywać w formie traktatów. Ta tradycja poszukiwań ukrytej natury rzeczywistości, zwana dzisiaj "kabałą", wpłynęła silnie na myśl europejską (poprzez ezoteryzm renesansowy, którego ojcem był piętnastowieczny myśliciel i poliglota, Giovanni Pico della Mirandola), a także polską (poprzez wpływ frankistów na romantyzm polski).
 
Jednym z ważniejszych dzieł kabalistycznych jest traktat ספר הבהיר (Sefer ha-Bahir). We wczesnej formie ukazuje szereg koncepcji kabalistycznych, które później były rozwijane przez innych autorów. Jednak zarazem przedstawia on ogromne trudności w tłumaczeniu, począwszy od samego tytułu. 
 
25 stycznia 2019 roku w Galerii Tłumaczy u Gwidona Zlatkesa odbyło się spotkanie z Bohdanem Kosem, Janem Doktórem i Wojciechem Brojerem, pionierami współczesnego przekładu dzieł żydowskiej ezoteryki na język polski, poświęcone ich najnowszemu dokonaniu: tłumaczeniu traktatu Sefer ha-Bahir na język polski.
 
00:15 Bohdan Kos: wprowadzenie
02:29 Jan Doktór o historii, pochodzeniu i kontekście historycznym Sefer ha-Bahir
11:54 Wojciech Brojer o problemie z tłumaczeniem tytułu
29:42 Bohdan Kos o innych problemach tłumaczeniowych napotkanych w traktacie
 
Pytania od publiczności:
45:11 Dorota Konowrocka-Sawa pyta o perspektywę przyjętą w tłumaczeniu
48:53 Gwido Zlatkes pyta o sens tłumaczenia traktatu na język polski
54:41 Piotr Szymczak pyta o kabalistyczne praktyki ekstatyczne
56:19 Gwido dopytuje o autorstwo traktatu...
58:31 … oraz o stan badań naukowych nad Sefer ha-Bahir
64:23 Dorota pyta o praktyczną stronę współpracy zespołowej
 
---
Grafika wykorzystuje zdjęcie autorstwa Maite Elorza (Flickr, CC licence)